معمای بورس در سایه تضاد منافع / سید سعید دانشی

کد خبر 7025 1399-08-11 01:48
زمان تقریبی مطالعه 7دقیقه

در گزارش وزارت اقتصاد از عملکرد یکساله سازمان بورس و اوراق بهادار ایران ، مجموع ارزش معاملات بورس‌ها در دوره ۱۲ ماهه منتهی به ۳۱ تیرماه سال ۱۳۹۸ رقم چهار هزار و ۹۷۱ میلیارد ریال بود که در دوره ۱۲ ماهه منتهی به ۳۱ تیرماه سال ۱۳۹۹ به رقم ۲۲ هزار و ۶۴۷ میلیارد ریال افزایش یافته است.
براساس شاخص‌های آماری بازار سرمایه، ضریب نفوذ کدهای بورسی افزایش قابل توجهی یافته به نحوی که تعداد کدهای سهامداری بورس، از ۹ میلیون و ۸۶ هزار و ۴۲۴ کد در ۳۱ مرداد ماه سال ۱۳۹۸ به ۱۵ میلیون و ۲۵۱ هزار و ۳۴۴ کد در تاریخ هشتم مرداد ماه سال ۱۳۹۹ افزایش یافته که با احتساب کد معاملاتی مشمولان سهام عدالت، بالغ بر ۴۸ میلیون و ۵۰۰ هزار است.
پرواضح است که اقبال عمومی مردم به بازار سرمایه در مدت مذکور جهش بی سابقه داشته است که در کنار بازدهی چشمگیر این بازار در مقایسه با سایر بازارها یک سیکل هم افزای گسیل نقدینگی به بورس و بازدهی جذاب را شاهد بودیم . در این مدت سیاست های دولت نسبت به بازار سرمایه نیز تغییر کرد. کاهش قیمت نفت از یک سو و تنگ تر شدن حلقه تحریم از سوی دیگر ارزآوری را به شدت کاهش داد و تامین بودجه دولت با چالش‌های جدی مواجه شد. در چنین اتمسفری حجم عظیم نقدینگی خود مسئله ای است  و مهمتر از آن هدایت و کانالیزه کردن آن. 
با این اوصاف هر عقل سلیمی سیاست مناسب را هدایت نقدینگی به کانال موثر در رونق تولید که همان بازار سرمایه است می‌داند که هم از گسیل نقدینگی به بازار سفته بازی جلوگیری می‌شود و هم دولت با هوشمندی می تواند با استفاده از ابزار متنوع و نوین مالی نسبت به تامین مالی اقدام و بخشی از کسری بودجه خود را پوشش دهد . 
و شد آنچه باید می شد اما،..
 تا اینجا به نظر می‌رسد اتفاق نظر کم نظیری بین همه بازیگران وجود دارد. بین دولت، مردم، کارشناسان، خبرگان ،سیاست‌گذاران و قانونگذاران. گویی نسخه شفابخش تورم، تولید و سرمایه‌گذاری هدایت مردم به بورس است . 
از کم و کاست و چون و چرای این فرآیند که بگذریم به هر حال تا به امروز و در تاریخ این نگارش اما ، ورق به کلی بر گشته است شاخص از ارتفاع بیش از دو میلیون واحدی پس از ریزش شارپ و در کمتر از سه ماه وارد کانال یک میلیون و دویست هزار واحدی شده است .
البته که انتظار رشد پیوسته از بازار نمی‌رود و نوسان ذات بازار است، اما نوسان. به راستی کدام نوسان؟ از حیث علل و عوامل ریزش اخیر جای بسی تامل دارد . 
اگر حال و احوال بازار سرمایه ایران را در یک سال اخیر مورد بررسی قرار دهیم اثری از منطق مالی را چه در دوره صعود یعنی انتهای ۹۸ و ۴ ماه ابتدایی ۹۹ و چه در دوره ریزش یعنی تابستان و پاییز ۹۹ نمی بینیم آیا علت و محرک حرکت غیر منطقی بازار در دوره یاد شده چیزی جز عملکرد دولت در بازار است ؟
 رئیس جمهور در ادامه بیاناتش پیرامون بازار سرمایه در تاریخ ۱۳۹۹/۰۵/۱۶ در جایی که شاخص کل مقاومت ۲ میلیون واحد را لمس کرده بود در اظهار نظری میفرماید که" مردم باید همه چیز را به بورس بسپارند" و جالب اینکه به فاصله یک روز کاری بعد ربزش آغاز می شود. نقطه آغاز این تغییر روند هم مسانل مرتبط با واگذاری واحد های صندوق پالایشی بود.  بر اساس اعلام قبلی سازمان خصوصی سازی قرار بود سهام دولت در چهار پالایشگاه در قالب دومین صندوق سرمایه گذاری قابل معامله (ETF) عرضه شود لیکن با توجه به عدم اقدام به‌هنگام وزارت نفت در تاسیس صندوق مذکور، هیات واگذاری در آخرین جلسه خود و با توجه عرضه قبلی سهام شرکت پالایش نفت تبریز، عرضه باقی مانده بلوک  سهام متعلق به دولت در سه شرکت پالایش نفت بندرعباس، تهران، و اصفهان را نیز مصوب نمود. لذا بر همین اساس آگهی عرضه عمده و بلوکی سهام این شرکت‌ها منتشر شده که پس از هماهنگی با بورس تاریخ دقیق عرضه آن در بازار سرمایه مشخص خواهد شد.
پیش از انتشار این خبر در روز ۲۰ مرداد شاخص بورس تهران که ۲۵ هزار واحد رشد را ثبت کرده بود به ناگاه با افت ۴۰ هزار واحدی مواجه شد. موضوع به اینجا ختم نشد و اخباری منتسب به دو وزیر اقتصادی دولت در بین فعالان بازار سهام به سرعت منتشر شد که وزیر نفت آمادگی برای تاسیس صندوق پالایشی‌ها را اعلام و بیان کرد کوتاهی از سمت وزارت اقتصاد رخ داده است.وزیر اقتصاد هم کم کاری وزارت نفت را عامل اصلی روی گرداندن سازمان خصوصی سازی از عرضه سهام پالایشی در قالب صندوق به بلوکی عنوان کرد.
این دادوستدها میان دو وزارت خانه رفته رفته بالا گرفت تا جایی که سرانجام تصمیم به عرضه سهام پالایشی در قالب صندوق ETF دارا دوم گرفته شد. اما از همان روز بی اعتمادی عجیبی میان سهام‌داران حقیقی و بعضا تازه وارد بازار سرمایه شکل گرفت که حتی خبر بازگشت ETF  ها هم  نتوانست جلوی ریزش بهمن‌ وار شاخص بورس را بگیرد و شد آنچه شد.
 این پایان ماجرای روزهای پرتنش بورسی نبود چرا که طبق اعلام فعالان بازار سرمایه این اتفاقات و عدم ثبات در تصمیمات هیات دولت باعث ریزش قیمت سهام شرکت ها شد که از عوامل این ریزش می توان به مجاز و متوقف نمودن معاملات سهم های مختلف بازار در طول ساعات بازار به بهانه کنترل ترافیک ،قطعی های شدید و عدم سفارش گیری و یا تاخیر های نیم ساعته در سفارش گیری معامله گران ، کاهش شدید اعتبارات کارگزاری ها توسط ابلاغیه های سازمان بورس،آزاد سازی سهام عدالت در نماد های دولتی و شاخص ساز و عرضه غیر اصولی بصورت عرضه خرد در بازار، ابلاغ مصوبه سازمان در خصوص نصاب سرمایه گذاری صندوق های سرمایه گذاری با درامد ثابت ، فروش های هیجانی حقوقی های بازار در نمادهای مختلف حتی در صف فروش سهم ها ،عدم انسجام کافی در بین مسئولین سازمان و حقوقی های بازار و صندوق های حامی بازار ، اخبار ضد و نقیض اختصاص ۱ درصد منابع صندوق توسعه ملی، بازارگردانی های پراکنده و سلیقه ای، اضهارات غیر کارشناسی مسئولین دولت که هیچ تخصصی در خصوص بازار نداشتند و .... اشاره نمود.
آنجا که نیاز به تامین مالی داشتند از اعتماد به بازار سرمایه دم زدند، بورس را مدینه فاضله سرمایه گذاری کم ریسک و نقد شونده معرفی کردند و عامه مردم را به ورود به بازار سرمایه تشویق و حد اعلی آنرا خرید اوراق دولتی و صندوق‌های قابل معامله جار زدند. اوراق را فروختند، سهام دولتی را عرضه کردند و حقوقی های سر در آخور دولت عرضه آبشاری سهام را در اوج مشارکت مردمی رقم زدند . 
در میان این شناسایی سرشار سود، حرف از درآمدهای حاصل از کارمزد های معاملاتی گم می‌شود .
آنچه امروز شاهد آن هستیم ضرر و زیان اکثریت سهامداران خرد بازار است که پس انداز و  سرمایه های ناچیز خود را  بر پایه اعتماد به مسئولین وارد بازار کردند تا لااقل از تورم حاصل از عملکرد همین مسئولین در امان باشند. با کاهش گاهاً بیش از ۵۰ درصدی سبد سرمایه گذاری خود شاهد افسارگسیختگی در سایر بازار های موازی هستند بگونه ای که سرمایه تحلیل رفته خود را دیگر یارای تهیه مسکن و خودرو و سایر نیازهای معمول نمیبینند و خود را در بازی دوسر باخت دولت تنها میبینند.
موضع دولتمردان هرچه که باشد عملکردشان چپاول مردم را نشان می دهد و خروجیش از کف رفتن سرمایه مردم  و از این حیث تکلیفشان روشن و انتظارمان را به دادگاه عدل الهی میبریم. اما مجلس انقلابی در آزمون صیانت از حقوق عامه مردم و موکلانشان تا کنون موضعی انفعالی داشته، در این بین گهگاهی اظهار نظر هایی از نمایندگان میشنویم. ریاست مجلس در اظهار نظری مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۲۳ به عزم جزم مجلس برای سر و سامان دادن به بازار بورس می پردازد که تا به امروز و با گذشت بیش از ۴۵ روز ، حال سهامدار بهتر نشده که با امید و اعتماد به وکلایشان بیش از پیش در این دور باطل گرفتار شده اند.
در پایان از مجلس شورای اسلامی که داعیه پایبندی به ارزشهای انقلاب اسلامی را دارند و نیز از قوه محترم قضائیه که همواره مامن و تکیه گاه مردم علاقمند به انقلاب، امام و رهبری است انتظار میرود نسبت به صیانت از حقوق مردم که به فرموده امام راحل ولی نعمتان انقلابند با جدیت ورود کرده، مانع از ضایع شدن منافع آنها گردند انشا الله.

|

از مسیرنیوز انتشار دهید :

یادداشت ها





آخرین خبرها
پربازدیدترین خبرها