توسعه صنایع پایین دستی صنعت نفت – گذر از انفعال در جنگ اقتصادی/ سید محمد حسین سجادی

کد خبر 3834 1399-07-20 16:27
زمان تقریبی مطالعه 4دقیقه

با گذشـت زمـان، نـه تنها کشورهای در حال توسعه، بلکه کشورهای توسعه یافتـه نیـز در مسـیر پیشـرفت اقتصـادی بـا مسایل تازه ای روبه رو میشوند که راه حل آنها، تنها با ابزارهای نظری و عملـی نـو میسـر اسـت. در شرایط کنونی که اقتصاد کشور با هجمه همه جانبه از سوی ایاالت متحده با هدف وارد آوردنِ فشار حداکثری بر ایران، روی فرآیند و بخشهای مختلف اقتصاد کشور روبروست و صنعت نفت ، بعنوان موتور محرکه اقتصاد کشور – که این موضوع خود جای بسی کنکاش و عارضه یابی دارد_ سیبل این ضدیت ها واقع شده است. ایران از نظر ذخایر و منابع معدنی جزو کشورهای غنی دنیاست. با وجود این نگاهی به وضعیت معیشت در کشور حاکی از نامناسب بودن عملکرد اقتصادی بر خالف دارا بودن منابع عظیم طبیعی به ویژه نفت و گاز است که مهمترین عامل آن پایین بودن رشد اقتصادی و به کار گیری سیاستهای اقتصادی ناکارآمد و توجیه ناپذیر است. وابستگی به فروش نفت همچنین در میزان آسیب پذیری کشور در حوزههای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی موثر است؛ بنابراین صحبت از اقتصاد بدون نفت میتواند راهکاری برای برون رفت از معضالت کشور باشد، چرا که اقتصاد دانان معتقدند فروش نفت، صدور ثروت و درآمد حاصل از فروش نفت به منزله درآمد حاصل از فروش ثروت است. مواهب فراوان هیدروکربوری، موقعیت ممتاز جغرافیایی ایران در دسترسی به آبهای آزاد و مقاصد متنوع صادراتی همگی ایران را در تراز کشورهای تاثیر گزار در بازار انرژی قرار داده که این مهم جهت ارز آوری و توسعه زیرساخت ها بسیار حائز اهمیت است. فعلیت چنین ظرفیتی با تکیه بر خام فروشی نفت، گاز و میعانات، از دو منظر مورد نقد است: اول اینکه ایجاد ارزش افزوده بیشتر و به تبع آن ارزآوری بیشتر را نا ممکن می سازد و دوم اینکه تحریم و ممانعت از فروش مواد خام به مراتب آسان تر و رصد مبادی فروش و ترانزیت آنها نیز سهل تر است. در این بین کاهش تقاضا برای نفت خام و نوسانات قیمتی آن و همینطور تغییر هرچند تدریجی سبد انرژی مصرف کنندگان نیز معمای خام فروشی را پیچیده تر مینماید. فارغ از موارد فوق الذکر، مساله ایجاد شغل و کاهش آسیبهای اجتماعی متاثر از بیکاری از یکسو و ایجاد بازار مصرف کاالها و تجهیزات مصرفی در کارخانجات که تکنولوژی داخلی و بومی نیز دارند به توسعه فضای کسب و کار بصورت مستقیم و غیر مستقیم نیز کمک شایانی می نماید و این یعنی حرکت در مسیر و رمز گشایی از شعار سال جهش تولید. رهبر معظم انقالب در دیدار هفتم ماه مبارک رمضان _دوم خرداد 79 _با مسئوالن نظام، برای چندمین بار خسارات خام فروشی برای کشور را تبیین کردند و فرمودند: " اقتصاد نفتی _یعنی تکیه اصلی به فروش نفت خام_ یکی از عیوب اساسی اقتصاد ما است؛ آن حرفی را که بنده بیست سال قبل گفتم و بعضی از مسئولینِ دولتهای آن روز با نگه کردنِ چهجوری! یک لبخندی زدند و از آن عبور کردند که گفتم ما بایستی به جایی برسیم که هروقت اراده کردیم بتوانیم درِ چاههای نفتمان را ببندیم، بگوییم ما میخواهیم سه ماه نفت صادر نکنیم و این در اختیار ما باشد". همچنین ایشان در فروردین 7۹ در حرم مطهررضوی بر تدوین برنامه برای جلوگیری از خام فروشی تاکید کردند: "پیشرفت علم و فنّاوری به پیشرفت اقتصاد کمک میکند؛ بنگاههایی که دانشبنیان هستند میتوانند به اقتصاد ملّی کمک کنند. یکی از کارهای الزم، نهضت کاهش خامفروشی است. اینکه من چندی پیش راجع به وابسته بودن اقتصادمان به نفت اعتراض کردم و در سخنرانی گفتم، ناظر به این است. ما باید کاری کنیم که خامفروشی بتدریج کاهش پیدا کند، تا اینکه بکلّی از بین برود؛ باید ارزش افزوده ایجاد کرد." از بیانات رهبر معظم انقالب ، اهمیت موضوع به وضوح روشن است و به یمن سال جهش تولید، میطلبد آحاد افراد حقوقی و حقیقی تاثیر گذار اعم از سیاست گذاران، مجریان، نخبگان و متخصصان کشور ضمن احساس تکلیف با حرکت جهادی در جهت تحقق این مهم گام بردارند. وزارت نفت جمهوری اسالمی ایران بعنوان پیش قراول حرکت اقتصادی کشور میبایست جایگاه خود در تصمیم گیری و اجرا را بازسازی نماید و این خودباوری را در بدنه وزارت نفت تحقق بخشد که ما میتوانیم. آنچه که از بیان و پژوهش های محققان صنعت نفت و صاحب نظران اقتصادی در خصوص توسعه صنایع پاالیشی و پتروشیمیایی بر می آید ناظر به پیشبینی کاهش مصرف فرآوردههای نفتی به عنوان سوخت است که سبب شده است شرکتهای بزرگ فعال در زمینه پاالیش به سمت یکپارچهسازی واحدهای فرآیندی پاالیش و پتروشیمی حرکت کنند. وجود پروژههای بزرگ پتروپاالیشگاهی که عمدتا توسط شرکتهای اصلی تولیدکننده نفت خام در حال احداث هستند مؤید این موضوع است که آینده سودآوری نفت خام وابسته به توسعه پتروپاالیشگاه ها است. با این اوصاف، امروز تصمیم گیرندگان و مجریان کشور آزمونی حساس و سرنوشت ساز را پیش روی خود می بینند و باید دید آیا آمادگی و شایستگی هدایت پیشرانه نفت را دارند؟

سید محمد حسین سجادی


|

از مسیرنیوز انتشار دهید :

یادداشت ها





آخرین خبرها
پربازدیدترین خبرها